Toelichting leesrooster


Hieronder treft u een toelichting aan op het leesrooster zoals dat ook in ‘De Berichten’ is verschenen.

In de Algemene Leden Vergadering is afgesproken dat we voortaan uitgaan van één lezing van het oecumenisch leesrooster. De voorganger en voorbereiders hebben de keus zelf eventueel een bijpassende tweede (bijbel)tekst te kiezen.

 In dit Lutherjaar volgen we vanaf Pinksteren tot Advent het Luthers leesrooster, behoudens de zondagen van ZMA en van de cycli.

 

November: Hammarskjöldcyclus

In november staat de volgende cyclus met bijzondere lezingen gepland, ditmaal vier vieringen rondom Dag Hammarskjöld. Hammarskjöld was in de tweede helft van
de 20e eeuw een bekende Zweedse diplomaat. Van 1953 tot 1961 was hij secretaris-generaal van de Verenigde Naties; door een vliegtuigongeluk tijdens een vredemissie in het toenmalige Congo kwam hieraan een tragisch einde; de omstandigheden rondom dit ongeluk zijn nooit volledig opgehelderd. Na zijn overlijden werd in zijn woning te New York tot ieders verrassing een dagboek van zijn hand gevonden ‘Merkstenen’, waarin hij zijn mystieke levensweg beschrijft. Spirituele teksten met verwijzingen naar grote mystici uit de christelijke traditie als Meester Eckhardt, Thomas à Kempis en Johannes van het Kruis; maar ook naar bijvoorbeeld de Perzische dichter Rumi, naar Confucius en de Tao Te Ching. In het dagboek was een verzameling gedichten van zijn hand opgenomen in de versvorm van de Japanse haiku. Het dagboek is een grote inspiratiebron geworden voor vele regeringsleiders en politici over de hele wereld. Postuum is aan Hammarskjöld in 1961 de Nobelprijs voor de vrede toegekend. Tijdens deze cyclus wordt aandacht besteed aan leven en werk van deze grote diplomaat en diepzinnige denker: een ZMA-viering rondom zijn persoon en drie vieringen waarin teksten van zijn hand centraal zullen staan.

3 december: Eerste zondag van de Advent: Jesaja 63,19b-64,8 en Marcus 14,24-37

Eerste Advent: één kaarsje brandt er tussen het groen, Het roept al een beetje de kerstsfeer op. Helemaal niet in de Kerstsfeer zijn de lezingen van deze zondag. Deze sluiten eerder nog aan bij de laatste voorafgaande zondagen , over de schapen en de bokken, over de voleinding, de Grote afrekening. Jesaja bidt dat God zal neerdalen uit de hemel als een vuur, dat tegelijk verbrandt en reinigt. En in het evangelie zien we de kosmos wankelen bij de wederkomst van de Mensenzoon. Dit soort apocalyptiek komen we in de Bijbel vaak tegen. Er zit naast iets hoopvols ook iets vreeswekkends in: wat zal er met ons gebeuren?

10 december: Tweede zondag van de Advent|: Jesaja 40,1-11 en Johannes 1,19-28

De tweede Jesaja (hoofdstukken 40-55) was werkzaam tijdens de tweede helft van de ballingschap, terwijl de Pers Kores al tegen het Babylonische rijk optrok. De profeet zag daarin het begin van een heilstijd, met het mogelijke perspectief van een terugkeer van de ballingen naar Jeruzalem. De profeet wordt opgeroepen troost en bemoediging uit te roepen over de gedeporteerde Judeeërs. De evangelist past Jesaja 40,3 toe op Johannes de Doper die in de woestijn de weg bereidt voor de Heer. Zijn naam luidt in het Hebreeuws: Jehochanan, God is genegenheid.

17 december: Derde zondag van de Advent: Jesaja 65,17-25 en Johannes 3,22-30

 De derde zondag van de Advent staat in het teken van Johannes de Doper, die ook in het evangelie volgens Johannes de aandacht van zichzelf afleidt en op Jezus wijst als degenen om wie het werkelijk allemaal draait. De verhouding tussen Johannes en Jezus staat op haar beurt echter weer in het kader van de verwachting van Gods handelen in de wereld. Dit samenspel hangt nauw samen met de oriëntatie van de Adventstijd die, terwijl hij uitloopt op de viering van de gedachtenis van Jezus’ geboorte, gericht is op de verwachting van de tweede komst of terugkomst van Gods Zoon in de wereld, en wel in het oordeel. Het is dan ook passend dat de evangelielezing van deze zondag meer betrekking heeft pop Jezus’ ídentiteit en handelen dan op zijn geboorte, die in het Johannesevangelie hoe dan ook niet voorkomt.

24 december: Kerstavond: Jesaja 8,23b-9,7 en Lucas 2,1-20  

In Lucas 2 komen twee regeringen voor: de bureaucratie van de keizer en de theocratie van Israëls God. Het ‘dogma’ van de eerste voert in een wereld van controle, het ‘dogma’ van de tweede in een wereld van blijdschap. ‘En het geschiedde in die dagen’, zo sluit Lucas 2 aan bij hoofdstuk 1. Het zijn dagen vol toekomstmuziek. Maria en Zacharias zingen hun veelbelovende liederen. ‘En het geschiedde’ wekken de verwachting dat er weer wat van God uit gaat gebeuren. Maar helaas, er verschijnt een keizerlijk dogma (want zo heet het in het Grieks) dat de hele bewoonde wereld beschreven moet worden. Alles natuurlijk voor uw veiligheid. En uw gegevens zullen zorgvuldig worden behandeld… Ach ja, het is niet nieuw, de alwetende overheid die Voorzienigheid speelt, maar steeds weer hetzelfde oude liedje. In de bureaucratie regeert het keizerlijk dogma met al zijn dwang. In de theocratie regeert het Christusdogma met al zijn bevrijding en blijdschap.

31 december; Jesaja 61,10 – 62,3 en Lucas 2, (22)33-40

We horen op deze zondag van het reinigingsritueel dat plaats vindt op de veertigste dag na de geboorte van Jezus, en we ontmoeten Simeon en Hanna. Hun leven heeft de bestemming van het leven gevonden: de Messias. Vandaag horen we wat er over dat leven gezegd wordt, verkondigd: het zal zijn tot val en opstanding van velen in Israël. Twee mensen, een man en een vrouw, Simeon en Hanna, Het zijn de afspiegelingen of de pilaren, in ieder geval dragen ze de gelaatstrekken van Israël, uit de geslachten van de zonnen en dochters van Jakob (Simeon), en als moeder de vertroosting van haar leven verwachtend in de tempel (Samuel, Hanna). Ze hadden, zoals de ouders van dit kind alles volbracht wat volgens de heilzame, zich naar Christus toebuigende, helende wet te doen was.

7 januari: Epifanie/Driekoningen: Jesaja 60,1-6 en Matteüs 2,1-12

Op deze zondag worden twee koningen gepresenteerd: koning Herodes de Grote en Jezus Messias, koning der Joden. Je zou kunnen zeggen dat de tekst gebaseerd is op de tegenstelling tussen deze twee en de strijd op leven en dood die tussen beiden ontbrandt, een strijd die in het voordeel van Jezus beslist wordt. Het Matteüsevangelie noemt Herodes altijd zonder koningstitel, behalve uitgerekend in dit verhaal. Dat zal dus niet zonder betekenis zijn: het gaat Matteüs hier blijkbaar om de ‘zogenaamde koning‘ Herodes. Voor de ware identiteit van Jezus ligt het totaal anders. Hier aan het begin van het evangelie wordt het koningschap van Jezus reeds onder woorden gebracht door de vraag,.uit onverdachte hoek,.van de magiërs. Bij de terechtstelling van Jezus zal de reden van zijn veroordeling boven zijn hoofd op het kruis worden aangebracht: ‘dit is Jezus, de koning van de Joden‘. Wat spottend bedoeld was, komt voor Matteüs niettemin zeer dicht bij de waarheid.

14 januari: Jesaja 62,1-5 en Johannes (1,29-)2,1-11

In het verhaal over de bruiloft te Kana draagt elk woord een oceaan van betekenissen in zich. Het is doorspekt met verwijzingen naar het Oude Testament, symbolische getallen, symbolische handelingen, met verwijzingen naar het toekomstig optreden van Jezus en naar het toekomstig handelen van God. Voor de goede verstaander klinkt heel de hoogte en diepte van de Schrift in dit verhaal door. Wijn speelt een centrale rol in het verhaal. Wijn is in de Bijbel teken van leven, van overvloed. Christus verbindt in het evangelie de wijn met zijn leven en sterven, en maakt wijn een teken van het verbond van God met de mensen. Bij het avondmaal herinnert de wijn ons aan het leven van Jezus dat werd uitgegoten om leven te geven, een leven in Gods overvloed van genade. Op de berg waarop na het einde der tijden de volken samenkomen om feest te vieren, wordt wijn geschonken.

21 januari: ZondagmorgenAnders viering: Start cyclus rond bijbelboek Daniël.
Deze eerste zondag: Daniël 13.

De tekst van ‘November’ is aangeleverd door Henk Hortensius, de overige teksten zijn citaten uit ‘De Eerste Dag’, aangeleverd door Cor Spithoven.