Hét Nederlandstalige informatiecentrum

De naamsbekendheid in Nederland van het Augustijns Instituut is heel groot. Het Augustijns Instituut in Eindhoven voedt en onderhoudt contacten met verschillende doelgroepen, variërend van particulieren (scholieren, studenten, promovendi, senioren), kleine organisaties (parochies, leesgroepen) tot officiële instanties als universiteiten, uitgevers, pers en andere media. Katholieken en protestanten waarderen het Augustijns Instituut. We zijn bekend in Nederland, maar niet echt daarbuiten, als gevolg van onze doelstelling: ‘het stimuleren van de belangstelling voor Augustinus' spiritualiteit in het Nederlandstalig gebied door publicaties, studiedagen en het beheer van een wetenschappelijke bibliotheek’.
Onze website www.augustinus.nl is Nederlandstalig (English sitemap), maar wie in Nederland iets van Augustinus wil lezen, moet een andere taal spreken: veel belangrijke studies verschijnen niet in het Nederlands. Juist omdat er zo weinig teksten van Augustinus in het Nederlands verkrijgbaar waren, werd het vertalen van Augustinus' sermones in het Nederlands de kernactiviteit van dit instituut.

Organisatie
Het Augustijns Instituut is opgericht in 1989 en is gehuisvest in klooster Mariënhage in Eindhoven. Het wordt volledig gefinancierd door de Nederlandse Augustijnen. De leiding is in handen van twee adviescommissies onder voorzitterschap van Joop Smit OSA en Martijn Schrama OSA. Deze commissies werken momenteel aan een nieuw op te richten bestuur voor het AI, waarin ook niet-augustijnen zitting zullen hebben. In het instituut werken drie vaste medewerkers: drs. Hans van Reisen (theoloog, secretary of studies), drs. Joost van Neer (classicus, vertaler/onderzoeker), drs. Ingrid van Neer-Bruggink (classica, bibliothecaris). Daarnaast zijn er nog een paar freelance-medewerkers en vele vrijwilligers.
De Leerstoel Augustijnse Studies is opgericht in 2002 en wordt bekleed door prof. dr. Paul van Geest. Op dit moment is de Leerstoel gevestigd aan de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg en de (protestantse) Vrije Universiteit Amsterdam (sinds 2006). De leerstoelhouder heeft als opdracht colleges te geven over en onderzoek te doen naar Augustinus en diens doorwerking in de spiritualiteit van het westen.

Vertaalprojecten
Op dit moment lopen er zes vertaalprojecten. Elke vertaalgroep bestaat uit een of meer classici, een of meer theologen en een neerlandicus. Externe critici kijken de eindtekst steekproefsgewijs na. De medewerkers, freelancers en critici zijn veelal niet-augustijnen. Elk project duurt circa twee tot vijf jaar. In de uiteindelijke tekst kan niemand meer precies aanwijzen wie welke inbreng heeft gehad: de eindtekst is een gezamenlijke tekst geworden. Op deze wijze wordt een constante kwaliteit van hoog niveau gehaald: een tekst die betrouwbaar én leesbaar is voor alle doelgroepen. De kwaliteit van deze vertalingen is ook zichtbaar in de hoge verkoopcijfers gerelateerd aan het kleine taalgebied : bijv. gemiddeld 2.500 exemplaren voor de sermones-uitgaven. Sommige werken moeten zelfs worden herdrukt. Vanaf 1996 zijn negentien boeken door het Augustijns Instituut gepubliceerd. Vele andere zijn in samenwerking met het Augustijns Instituut gepubliceerd, bijv. themanummers van tijdschriften of vertalingen van de sermones in het Indonesisch. Het instituut geeft geen tijdschrift uit, maar de medewerkers schrijven wel artikelen voor zowel wetenschappelijke als meer populaire tijdschriften.

Studiedagen.
Twee keer per jaar organiseert het instituut een studiedag, soms in samenwerking met een andere organisatie, rond een thema uit het werk van Augustinus. De ene dag is bedoeld voor studenten, de andere voor augustijnen, leden van de Familia Augustiniana en andere belangstellenden. Gemiddeld komen er 70 tot 90 mensen. Desgewenst worden er studiedagen of cursussen elders gegeven.

Bibliotheek
In de jaren zeventig zijn de collecties van de Augustijnse kloosters opgenomen in de collectie van het klooster Mariënhage in Eindhoven. Deze grote wetenschappelijke collectie is in 1993 overgedragen aan het Augustijns Instituut. De collectie is inmiddels afgeslankt (!) naar 40.000 banden waarbij Augustinus en Augustiniana de kerncollectie vormen. De randgebieden beslaan patristiek, theologie (kerkgeschiedenis, bijbel, spiritualiteit) en filosofie. De catalogus beschikt over een vergelijkbaar trefwoordsysteem als dat van het Panta-Rhei-project van Villanova-Leuven. De catalogus is (nog) niet on-line beschikbaar. De verschillende activiteiten van het Augustijns Instituut in Eindhoven en die van het Belgische Augustijns Historisch Instituut in Leuven vullen elkaar goed aan. Dit jaar is een overleg gestart om ook de collectievorming van deze twee bibliotheken beter op elkaar af te stemmen.

Informatiebemiddeling en samenwerking
Net zo belangrijk als de service aan persoonlijke bezoekers op studiedagen of in de bibliotheek is de informatievoorziening via onze website www.augustinus.nl, waar we jong en oud, beginners en specialisten van informatie voorzien. Wie nieuwsgierig is naar Augustinus, wordt in de rubriek "Augustinus" op zijn wenken bediend. Bijvoorbeeld bij "Iconografie" alle afbeeldingen van de Augstinus-cyclus van Gozzoli. Specialisten waarderen de rubriek Augustinus' Werken en Links het meest. Omdat Nederlanders gemakkelijk over de grenzen heen kijken – we zijn maar een klein land-, staan er veel links naar buitenlandse series, tijdschriften, opac's en naar andere augustijnse instituten. Al deze augustijnse centra concentreren zich op tekstedities, vertalingen, tijdschriften, encyclopedieën, geschiedenis van de orde, collectievorming, op papier, op cd-roms of via websites. De augustijnse studiecentra zouden de augustijn Angelo Rocca, hoofd van de Tipografia Vaticana in 1585 en stichter van de eerste openbare (!) bibliotheek, de Biblioteca Angelica, eren als al deze ijver zou uitmonden in één mondiaal netwerk van samenwerkende Augustijnse instituten.

Ingrid van Neer

• Ingrid van Neer is lid van de Augustinus leesgroep Eindhoven en
bestuurslid van Familia Augustiniana Nederland (FAN)